Outsourcing grote maatschappelijke dreiging?

Inhoudsopgave

1. Banenverlies onontkoombaar
2. Publieke opinie
3. Outsourcing: zegen of vloek

1. Banenverlies onontkoombaar

Zeker in de huidige economische situatie is het onontkoombaar dat bedrijven op zoek gaan naar wegen om de kosten te drukken. In veel gevallen betekent dit dat bepaalde routinematige processen als persooneelsadministraties, onderhoud etc. worden uitbesteed naar lage-lonen-landen met een flexibele arbeidsmarkt.
We spreken van off-shoring als een bedrijf zelf servicecentra opent zoals ABN AMRO in India en van outsourcing als een bedrijf zijn bedrijfsprocessen uitbesteed aan een externe dienstverlener, die het vervolgens ook weer onderbrengt in één van haar delivery-centra in een lage-lonen-land.
Marktleider op outsourcing gebied is Accenture, dat momenteel meer dan 20.000 werknemers in dergelijke delivery-centra heeft.
Uit een onderzoek van Deloitte is gebleken dat de Telecomsector in de komende jaren € 12 miljard kan besparen door 275.000 arbeidsplaatsen over te brengen naar lagelonenlanden. Voor de financiële sector liggen deze getallen waarschijnlijk nog hoger.
Het is niet voor niets, dat de opleving van de Amerikaanse economie tot veler verbazing niet geleid heeft tot een toename van banen.
Misschien toch even tijd om stil te staan bij de verschijnselen outsourcing en off-shoring, niet alleen als bedrijfskundig fenomeen maar ook als maatschappelijk issue.

2. Publieke opinie

2.1 Nederland

In Nederland kunnen we constateren dat de discussie over outsourcing en off-shoring nog geen issue is. Het verlies aan banen wordt nog steeds toegeschreven aan het economisch klimaat en niet aan keuzes die gemaakt worden door bedrijven.
We zijn verblijd met een 'Innovatie platform' onder leiding van onze minister-president, maar als het aankomt op het nakomen van de EU-afspraken van Lissabon om Europa in 2010 leading te maken in de kenniseconomie dan valt er geen voortgang te bespeuren. Sterker nog: er wordt nog steeds gesneden op budgetten voor onderwijs en subsidies om dit soort initiatieven te ondersteunen.
Helder is dat de Nederlandse politiek in elk geval geen keuzes wil maken om voor de uittocht van administratieve banen alternatieve hooggekwalificeerde werkgelegenheid te creëren. Het niveau van de discussie verheft zich nog niet boven dat van de traditionele tegenstelling tussen links en rechts.
En de pers richt zich nog op issues als boekhoudschandalen en de Code Tabaksblad, die bottomline weinig meer zijn dan beschermingsconstructies voor aandeelhouders.

2.2 Verenigde Staten

In de Verenigde Staten zien we dat de discussies intussen hoog oplaaien en dat de publieke opinie hier een grote rol speelt.
In de campagne voor de verkiezing van de democratische presidentskandidaat heeft John Kerry gehamerd op het gevaar van dit soort praktijken voor de binnenlandse werkgelegenheid. Onlangs is er zelfs een wet ondertekend, die het outsourcen van Amerikaanse overheidscontracten verbiedt.
General Electric heeft zelfs openlijk verklaard via haar prospectus, dat zij het grote aantal delivery-centra die zij met name in India heeft, ziet als een bedreiging voor de bedrijfsstrategie en dat zij er voorlopig vanaf ziet om meer delivery-centra in het buitenland op te zetten.

2.3 India

Ook in India beseft men, dat outsourcing en off-shoring niet alleen economische kwesties zijn.
Azim Premji, topman van een van de grootste outsourcing leveranciers Wipro, werd onlangs in de Engelse pers omschreven als 'de man die onze banen wil wegnemen'. Hij is dan ook degene die het bestrijden van dergelijke sentimenten een topprioriteit van Nationaal belang voor India heeft genoemd

3. Outsourcing: zegen of vloek

Elke vernieuwing en verbetering begint met een crisis, die meestal loopt volgens de stappen:

• onbewust, onbekwaam,
• bewust, onbekwaam,
• bewust, bekwaam,
• onbewust, bekwaam.

In Nederland zitten we nog duidelijk in het stadium van onbewust en onbekwaam. In andere landen bestaat de bewustwording al, maar het is uiteraard de vraag of protectionisme de manier is om deze crisis op te lossen. Dit protectionisme kan de welvaartslanden wel de lucht creëren die nodig is voor innovatie en het creëren van hoogwaardige werkgelegenheid.

Bedrijven zijn tenslotte omwille van hun continuïteit verplicht om hun concurrentiepositie op peil te houden en moeten meegaan in de trend van outsourcing en off-shoring. Dit pleit ze echter geenszins vrij van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid om adequate werkgelegenheid te bieden.
De rol van de overheid is uiteraard ook voorwaardenscheppend. Er wordt nu nog vrolijk opgeleid in Nederland voor functies waarvan het nu duidelijk is dat deze over een aantal jaren niet meer zullen bestaan. De 3% grens in 2004 is vele malen belangrijker dan de misschien 2 miljoen werklozen in 2008.
De lange termijn visie loopt tot 31 december en die wordt dus elke dag meer beperkt. Fundamentele verschillen tussen partijen gaan over verschillen uit de vorige eeuw. Voor de kiezer valt er zo niets te kiezen en zeker wordt op geen enkele wijze draagvlak gecreëerd voor onze toekomst, waar we als Nederlanders onontkoombaar in terecht zullen komen.

Outsourcing en off-shoring zullen bijdragen aan de verbetering van de concurrentiepositie van de Nederlandse economie en aan het verlies aan banen.  Wanneer gaan we kijken of we de welvaart minimaal kunnen behouden?